घोडाघोडीमा हरिहाँसको सङ्ख्या बढ्यो, जलपन्छीको घट्यो

घोडाघोडी : घोडाघोडी सिमसार क्षेत्रमा हरिहाँसको सङ्ख्या बढेको छ । जैविक विविधताका दृष्टिकोणले महत्वपुर्ण मानिएको घोडाघोडीमा चरा संरक्षण नेटवर्क कैलालीको टोलीले जलपन्छी गणना गरेको थियो । 

यही पुस १९ गतेदेखि २१ गतेसम्म जलपन्छी गणना गरेको थियो । गणनाका क्रममा यस पटक घोडाघोडीको सूचक प्रजाति हरिहाँसको सङ्ख्या बढेको चरा संरक्षण नेटवर्कका सचिव रामकुमार चौधरीले जानकारी दिए । घोडाघोडी क्षेत्रमा जलपन्छीको गणना हिउँद र वर्षायाम गरी प्रत्येक वर्ष दुई पटक गरिँदै आइएको समेत चौधरीले बताए ।

घोडाघोडी सिमसारमा “सन् २०२२ मा हरिहाँस ३९४ वटा रहेकामा सन् २०२३ मा घटेर ३१६ पुगेको थियो । सन् २०२४ मा यो सङ्ख्या ४११, सन् २०२५ मा ३७२ रहेकामा यस वर्ष उक्त सङ्ख्या बढेर ४२९ पुगेको छ”, सचिव चौधरीले जानकारी गराए । उनले यस वर्ष जलपन्छीको सङ्ख्या भने घटेको पाइएको समेत वताए । 

सन् २०२२ मा एक हजार ६८५ जलपन्छी गणना गरिएको थियो । सन् २०२३ मा एक हजार २२१, सन् २०२४ मा एक हजार ४३७, सन् २०२५ मा एक हजार ३१६ जलपन्छी गणना भएकामा यस वर्ष घटेर एक हजार १६८ मा सीमित भएको चरा संरक्षण नेटवर्कका अध्यक्ष दयाराम चौधरीले जानकारी दिए । 

नेपालमै सबैभन्दा बढी तालतलैया भएको जिल्लाका रूपमा कैलाली परिचित छ । त्यसमध्ये घोडाघोडी ताल नेपालको तराई क्षेत्रमा अवस्थित सबैभन्दा ठूलो प्राकृतिक ताल हो । घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा घोडाघोडीसहित २४ वटा ताल रहेका छन् । 

घोडाघोडी र नकरोड ताल चराको बासस्थानका लागि सबैभन्दा उपयुक्त मानिने चरा संरक्षण नेटवर्कका अध्यक्ष चौधरीले बताए । उनका अनुसार घोडाघोडीसहित आसपासका क्षेत्रमा जलपन्छी गणना गरिएको हो । 

घोडाघोडीमा पहिले दुई हजार २०० को हाराहारी जलपन्छी रहेकामा त्यो सङ्ख्या एक हजार १०० मा समेटिएको छ । “बच्चा कोरल्न र हुर्काउनका लागि सुरक्षित स्थान मानिएको घोडाघोडीमा चराको बासस्थान असुरक्षित बन्दै जानु, आहारा घट्दै जानु, मौसम प्रतिकूल हुनुलगायत कारणले सङ्ख्या घट्दै गएको छ”, अध्यक्ष चौधरीको वुझाई रहेको छ ।

घोडाघोडी क्षेत्र रैथाने र आगन्तुक चराको महत्वपूर्ण बासस्थान भएकाले २०७८ फागुन २७ मा सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले नेपालकै पहिलो ‘चरा अभय आरण्य’ क्षेत्रका रूपमा घोषणा गरेको थियो । यहाँ ३८१ प्रजातिका चरा पाइन्छन् ।