विभाजनको संघारमा कांग्रेस: विशेष महाधिवेशनमार्फत नेतृत्व चयन भए के हुन्छ?

काठमाडौँ : नेपाली काँग्रेसका महामन्त्री गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माको अगुवाइमा आगामी विशेष महाधिवेशन हुन लागेको विषयमा पार्टीभित्र मतभेद तल्लो तहसम्म पुगेको छ। पुस २७ र २८ मा तय भएको विशेष महाधिवेशनका कारण पार्टी विभाजनको चर्चा चलिरहे पनि महामन्त्री थापा र शर्मा दुवैले पार्टीलाई विभाजन हुन नदिने दाबी गरेका छन्।

महामन्त्री थापाले पार्टी विभाजन नहुने बताउँदै भनेका छन् कि यस्तो अवस्था आएमा आफूले विष पिएर भए पनि पार्टी जोगाउनेछन्। अर्कोतर्फ, महामन्त्री शर्माले पार्टी फुट्ने अवस्था आएमा आफू सबैभन्दा पहिले महाधिवेशनको हलबाट बाहिरिने बताएका छन्। तर, दुवै महामन्त्रीको यी अभिव्यक्तिहरू सार्वजनिक भइरहे पनि विशेष महाधिवेशनको मुख्य एजेन्डा नीति र नेतृत्व परिवर्तन हुने भएको कारण, महाधिवेशन पक्षधरहरूले यो मुद्दा उठाइरहेका छन्।

पार्टीको वर्तमान केन्द्रीय समितिका बहुमत सदस्यहरू महाधिवेशनको विपक्षमा रहेका कारण, र समितिले कुनै निर्णय नगरेको कारण, पार्टी फुट्न सक्ने आशङ्का धेरैको छ। यदि विशेष महाधिवेशनबाट नयाँ नेतृत्व चयन भयो भने कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का नेतृत्वको समिति र विशेष महाधिवेशनबाट बन्ने समिति गरी दुईवटा समिति देखा पर्न सक्छ, र विवाद निर्वाचन आयोग र अदालतसम्म पुग्ने निश्चित छ।

यदि दुईवटा समितिले निर्वाचन आयोगमा आफ्नो आधिकारिकता दाबी गर्न गयो भने, देशभरका आम कार्यकर्तामा काङ्ग्रेसप्रति मोह घट्ने र आगामी चुनावमा पार्टीको स्थिति अत्यन्त नाजुक बन्ने सम्भावना व्यक्त भइरहेको छ। यसलाई रोक्न, महामन्त्रीहरूले पार्टीका सबै तहका सदस्यहरूलाई महाधिवेशनमा सहभागी गराउन वा महाधिवेशनलाई सङ्कल्प सभा, नीति सम्मेलन जस्ता नाम दिई नेतृत्व चयनबाहेक अन्य कामका लागि सीमित गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्। यसले पार्टीको एकता कायम राख्दै आगामी नीति र रणनीति निर्माणमा मद्दत गर्नेछ।

विशेष महाधिवेशनबाट केवल केन्द्रीय नेतृत्व परिवर्तन भए पनि, अन्य तहका समितिहरूमा नयाँ कार्यकर्ताको प्रवेश सम्भव छैन। पछिल्लो नीति अनुसार उमेरको आधारमा नयाँ क्रियाशील सदस्यलाई प्रतिनिधित्व दिनुपर्ने भए पनि, महाधिवेशन गर्दा नयाँ सदस्यका लागि मार्ग खुल्दैन। धेरै कार्यकर्ताले निर्वाचन अघि नियमित अधिवेशन गरेर नयाँ र ऊर्जावान् कार्यकर्तालाई जिम्मेवारी दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

महाधिवेशन फिर्ता लिन सभापति खड्काको आग्रह
कार्यवाहक सभापति खड्काले महाधिवेशन फिर्ता लिन अपिल गरेका थिए, तर महामन्त्री थापाले यसलाई अस्वीकार गरेका छन्। थापाले भने, “नियमित महाधिवेशनको क्यालेन्डर घोषणा भए पनि विशेष महाधिवेशनको मागलाई बेवास्ता गर्न मिल्दैन। चुनावअघि नेतृत्व परिवर्तन आवश्यक छ, र यसको लागि विशेष महाधिवेशन एकमात्र विकल्प हो।”

महामन्त्री शर्माको अडान
महामन्त्री शर्मा भने, पार्टी विभाजन नहुने दाबी गर्दै, “यदि पार्टी फुट्ने अवस्था आयो भने सबैभन्दा पहिले म महाधिवेशनको हलबाट बाहिरिनेछु। विशेष महाधिवेशनले काँग्रेसलाई मजबुत बनाउने उद्देश्य राखेको छ।” उनले भदौ २३ पछि उत्पन्न परिस्थितिको कारण महाधिवेशन अनिवार्य भएको पनि बताए।

विशेष महाधिवेशनका लागि ४० प्रतिशतभन्दा बढी प्रतिनिधिले हस्ताक्षर गरिसकेकाले विधानसम्मत भएको उनले स्पष्ट पारे। यसले आगामी फागुन २१ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा सकारात्मक असर पार्ने विश्वास शर्मा व्यक्त गरे।

तर, पार्टी फुट्ने अवस्था आएमा, महामन्त्री शर्माको भनाइ विपरीत पार्टी अझ कमजोर बन्ने निश्चित छ। यसले काँग्रेसको नेतृत्व र दुई युवा महामन्त्रीको राजनीतिक यात्रा दुवैमा प्रश्न उठाउने देखिन्छ।