भेनेजुएलामाथि अमेरिकी कारबाहीले साना राष्ट्र चिन्तित

काठमाडौं : भेनेजुएलामाथि हालै भएको अमेरिकी सैन्य कारबाही र त्यहाँको राष्ट्रपति नियन्त्रणसँग जोडिएका घटनाक्रमलाई बोस्निया तथा हर्जगोभिनाका विज्ञहरूले गम्भीर रूपमा अध्ययन गर्नुपर्ने विषयका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार यस्ता कदमले अन्तर्राष्ट्रिय स्थायित्व र सार्वभौमिकतामाथि प्रश्न उठाउँदै विशेषगरी साना तथा विकासोन्मुख राष्ट्रहरूमा चिन्ता बढाएको छ।

बोस्नियाली राजनीतिक विश्लेषक तथा पूर्व कूटनीतिज्ञ फुआद दिदिचले उक्त अमेरिकी कदमलाई एकल घटनाका रूपमा नभई दीर्घकालीन रणनीतिक नीतिको हिस्साका रूपमा बुझ्नुपर्ने बताएका छन्। हालै सार्वजनिक अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीतिमा पश्चिमी गोलार्धमा अमेरिकी प्रभाव पुनःस्थापना गर्ने उद्देश्य उल्लेख गरिएको भन्दै जनवरी ३ मा भएको भेनेजुएलासम्बन्धी कारबाही त्यसैको व्यावहारिक कार्यान्वयनका रूपमा देखिएको उनको भनाइ छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा नयाँ परिस्थिति सिर्जना गरेको उनले बताए।

दिदिचका अनुसार पछिल्ला घटनाले प्रमुख शक्तिहरूले अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा निर्णय गर्दा सहयोगी राष्ट्रहरूसँग पर्याप्त परामर्श नगर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय कानुन तथा स्थापित मान्यताहरूलाई बेवास्ता गर्ने प्रवृत्ति उजागर गरेको छ। यस्ता अभ्यासले विश्व राजनीतिक संरचनामा दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्ने र बाल्कन क्षेत्रसहित अन्य संवेदनशील क्षेत्रहरूमा पनि नीतिगत असर देखिन सक्ने उनले चेतावनी दिए।

उनका अनुसार क्युबा, कोलम्बिया र मेक्सिकोसहित ल्याटिन अमेरिकाका विभिन्न देशहरूले यस घटनाप्रति चासो र चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। युरोपेली साझेदार राष्ट्रहरूसँग पर्याप्त परामर्श नगरी गरिएको अमेरिकी कदमले त्यहाँ पनि असहजता सिर्जना गरेको उनको भनाइ छ।

यसैबीच, बोस्नियाली इतिहासकार तथा पूर्व कूटनीतिज्ञ स्लोबोदान सोजाले भेनेजुएला घटनाक्रमलाई अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा ठूला शक्तिहरूले अपनाउँदै आएको हस्तक्षेपकारी ढाँचासँग तुलना गरेका छन्। उनले केही पश्चिमी सञ्चारमाध्यमहरूले उक्त घटनालाई ‘आक्रमण’का रूपमा चित्रण नगरेको र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनका दृष्टिले यसको प्रभावलाई सीमित रूपमा मात्र प्रस्तुत गरिएको टिप्पणी गरे।

सोजाका अनुसार अमेरिकी कारबाहीको प्रमुख उद्देश्य भेनेजुएलाका ऊर्जा स्रोतहरूमाथि प्रभाव कायम गर्नु हुन सक्ने देखिन्छ। उनले इराक र लिबियामा देखिएका यस्तै हस्तक्षेपका कारण ती देशहरूको सार्वभौमिकता कमजोर भएको र लामो समयसम्म क्षेत्रीय अस्थिरता कायम भएको उदाहरण प्रस्तुत गरे।

विज्ञहरूको निष्कर्षमा, भेनेजुएलासम्बन्धी पछिल्ला घटनाक्रमले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा एकपक्षीयताको प्रवृत्ति बढ्दै गएको संकेत दिएको छ। यसले विश्वभरका साना राष्ट्रहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको दिशा, स्थायित्व र भविष्यप्रति गम्भीर चासो र चिन्ता उत्पन्न गराएको छ।