पुरानो विरासत वा नयाँ शक्ति? ओली भर्सेस बालेनको भिडन्त

झापा : आगामी चुनाव देशभरि १६५ निर्वाचन क्षेत्रमा हुँदैछ, तर सबैको ध्यान झापा–५ मा केन्द्रित छ। यहाँ बालेन्द्र शाह उम्मेदवार छन्।

यो क्षेत्र एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको पारम्परिक आधार हो, जहाँ उनी २०४८ सालदेखि चुनाव लडेका छन्। तर, यस पटक चर्चा र चासो बालेनको उपस्थितिले नै सिर्जना गरेको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले बालेनलाई भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा अघि सारिसकेको छ। एमालेको ‘स्वाभाविक’ प्रधानमन्त्री उम्मेदवार भने पार्टी अध्यक्ष ओली नै हुन्।

झापा–५ को प्रतिस्पर्धा केवल दुई उम्मेदवारको प्रत्यक्ष भिडन्त मात्र होइन; यो पुरानो र नयाँ पुस्ताबीचको प्रतीकात्मक सङ्घर्ष हो।

रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र उनका नेताहरूमा आत्मविश्वास छ कि पार्टीले बहुमत ल्याउन सक्छ, र बालेन प्रधानमन्त्री बन्न सक्छन्। यही आत्मविश्वासले बालेनलाई रास्वपामा प्रवेश गराएको हो।

बालेन झापा–५ रोजेर, केवल सांसद बन्न मात्र होइन, पुरानो पुस्तालाई हराउने अनुभव लिन चाहन्छन्, जसलाई उनको ‘पुस्तान्तरणको राजनीतिक सुझबुझ’ भनेर बुझ्न सकिन्छ।

यदि बालेन जिते भने त्यो चुनावी चक्मा हुनेछ, तर ओलीले जिते सामान्य कुरा हो। झापा आफैँमा एमालेको बलियो आधार हो। ओलीको राजनीतिक इतिहास र व्यक्तित्वले यहाँ पटकपटक चुनाव जितेका छन्।

२०७९ सालको निर्वाचनमा ओलीले सबैभन्दा धेरै मत (५२,३१९) पाएका थिए। तर, बालेनको पार्टी सङ्गठन त्यति बलियो छैन र ओलीसँग तुलना गर्दा राजनीतिक लगानी पनि कम छ।

जेन–जी आन्दोलनअघि पुरानो र नयाँ पुस्ताबीचको प्रतिस्पर्धा ओली र बालेन नै थिए। आन्दोलनपछि बालेनमाथि भित्री दबाब थियो—अब चुनावमा लडेर ओलीलाई हराउने। यसले दल र नेतातन्त्रको सन्देश पनि दिन्छ। तर, बालेन काठमाडौँको मेयर जित्दा जस्तो चमत्कार झापामा दोहोर्‍याउन सक्ने कि सक्दैनन्, स्पष्ट छैन। सामाजिक सञ्जाल उनको अहिलेसम्मको मुख्य अस्त्र हो।

ओलीले आफ्नो लोकप्रियता र स्थानीय कामलाई आधार बनाएर चुनौती सामना गरिरहेका छन्। बालेनलाई झापामा सीमित राख्ने रणनीति एमालेले अपनाउन सक्छ, जसले पुराना शक्तिको मनोबल घटाउन सक्छ। तर, ओलीको शैली—चट्टानी अडान समर्थकलाई प्रेरित गर्छ, आलोचकले दम्भ ठान्छन्। बालेनको प्रतिस्पर्धा यही शैलीविरुद्ध पनि हो।

इतिहासले झापा–५ को चुनाव कहिल्यै सरल रहेन भन्ने देखाएको छ। २०६४ मा माधव नेपाल, २०७४ मा कृष्ण सिटौला, २०१५ मा पुष्पलाल पराजित भएका थिए। पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू जस्तै सूर्यबहादुर थापा, लोकेन्द्रबहादुर चन्द पनि यहाँ हार्न पुगेका थिए। २०४८ सालमा कृष्णप्रसाद भट्टराई पनि एमालेको मदन भण्डारीसँग पराजित भएका थिए।

आज बालेन ओलीलाई प्रत्यक्ष चुनौती दिँदैछन्। उनको उद्देश्य केवल आफ्नो जित होइन, देशभर पुराना पार्टी विरोधी माहौल सिर्जना गर्नु पनि हो। झापा–५ को चुनावको नतिजा इतिहासको दृष्टिले पनि पूर्वानुमान गर्न कठिन छ। मतदाताको विवेक र प्रत्यक्ष मूल्याङ्कनले अन्तिम निर्णय गर्नेछ।

आजको अन्नपुर्ण पोस्टमा प्रकाशित छ ।